Suvchechak kasalligi haqida toʻliq va foydali maʼlumotlar

Suvchechak kasalligi oʻtkir, yuqori darajada yuqumli infeksion kasallik boʻlib, u asosan bolalik davrida uchraydi va aksariyat holatlarda yoshgacha boʻlgan bolalarda kuzatiladi. Ushbu xastalikni boshdan kechirgach, koʻpchilik insonlarda unga qarshi umrbod immunitet hosil boʻladi va ikkinchi marta kasallanish holatlari kamdan-kam uchraydi. Biroq, tuzalgandan keyin ham virus tananing nerv toʻqimalarida nofaol holda saqlanib qolishi va keyinchalik hayot davomida faollashib, lishay kasalligini keltirib chiqarishi mumkin.

Kasallikning asosiy va eng aniq belgisi bu butun tana boʻylab tarqaladigan, qichishish xususiyatiga ega toshmalar hisoblanadi. Infeksiyani yuqtirib olgandan keyin uning inkubatsiya davri odatda kungacha davom etadi. Suvchechak kasalligi boshlanishi va rivojlanishi maʼlum bosqichlar asosida kechib, bemor toshmalar paydo boʻlishidan oldin va barcha pufakchalar toʻliq qobiq bilan qoplanmaguncha atrofdagilarga virusni yuqtirishi mumkin.

Bu qanday kasallik

Chickenpox deb nomlanuvchi bu oʻtkir infeksion xastalik varitsella-zoster virusi taʼsirida kelib chiqadi va juda yuqori yuqumlilik darajasiga ega. Koʻpgina holatlar oʻn yoshgacha boʻlgan davrda qayd etiladi va bemorlar bu infeksiyani bir marta boshdan kechirgach, umrbod immunitetga ega boʻladilar. Kasallikning davomiyligi odatda toʻrt kundan yetti kungacha boʻlgan muddatni tashkil qiladi va bu davrda organizmda oʻziga xos oʻzgarishlar kuzatiladi.

Xastalikni keltirib chiqaruvchi virus inson tanasidan toʻliq yoʻqolib ketmaydi, balki nerv toʻqimalarida nofaol holatda saqlanib qoladi. Keyinchalik hayot davomida immunitet biroz zaiflashganda, u qaytadan faollashib, oʻzini gerpes zoster shaklida namoyon qilishi mumkin. Bu esa inson salomatligiga qoʻshimcha taʼsir koʻrsatib, tanada yoqimsiz ogʻriqlarni keltirib chiqarishi ehtimolini oshiradi.

Yuqori xavf guruhlariga immuniteti zaif boʻlgan shaxslar, hayotining ilk haftalaridagi chaqaloqlar, oʻsmirlar hamda kattalar kiradi. Homiladorlik davrida ushbu infeksiyani yuqtirib olish ona uchun viral pnevmoniya kabi ogʻir asoratlarni keltirib chiqarishi bilan jiddiy xavf tugʻdiradi, shuning uchun bu davrda ehtiyotkorlik choralarini koʻrish muhim ahamiyat kasb etadi.

• Varitsella-zoster virusi qoʻzgʻatuvchisi
• Asosan bolalarda uchraydigan holatlar
• Umrbod immunitet hosil boʻlishi
• Nerv toʻqimalarida saqlanib qolish xususiyati

Suvchechak kasalligi

Kasallikning eng asosiy va koʻzga koʻringan belgisi bu umumiy, kuchli qichishish keltirib chiqaradigan va tanaga yoyiladigan toshmalardir. Infeksiya organizmga tushgandan soʻng maʼlum bir inkubatsiya davri oʻtadi va shundan keyingina tashqi belgilar namoyon boʻla boshlaydi. Bemorning ahvoli yengil yoki oʻrtacha ogʻirlikda kechishi mumkin.

Toshmalar maʼlum bir tartib va bosqichlar asosida rivojlanib boradi. Har bir bosqich oʻziga xos tashqi koʻrinishga ega boʻlib, tananing turli qismlarida bir vaqtning oʻzida turli bosqichdagi pufakchalarni koʻrish mumkin boʻladi. Bu esa kasallikning kechish jarayonini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Kasallik davrida bemor tanasida jami boʻlib pufakchalar paydo boʻlishi mumkin. Bu suvchechak belgilari qattiq qichishish keltirib chiqargani sababli bemorga, ayniqsa bolalarga katta noqulaylik tugʻdiradi va ularni toʻgʻri parvarish qilish talab etiladi.

Birinchi bosqich

Bu bosqichda tana terisida kichik dogʻlar va doʻmboqchalar paydo boʻla boshlaydi.

Ikkinchi bosqich

Doʻmboqchalar oʻrnida ichi tiniq suyuqlik bilan toʻlgan pufakchalar hosil boʻladi.

Uchinchi bosqich

Pufakchalar yorilib yoki qurib, qobiqqa aylanadi va asta-sekin bitib ketadi.

• Umumiy va tarqoq toshmalar
• Kuchli qichishish xurujlari
• Uch bosqichli rivojlanish jarayoni
• Besh yuztagacha pufakcha chiqishi

Qanday yuqadi yoki nima sabab boʻladi

Ushbu infeksion xastalikning tarqalish yoʻllari juda oson va tez sodir boʻladi. Virus havo-tomchi yoʻli bilan, yaʼni bemor yoʻtalganda yoki aksa urganda atrofga tarqaladi. Shuningdek, bevosita teri orqali muloqot qilish va virus bilan zararlangan yuzalar orqali ham yuqishi mumkin.

Bemor virusni boshqalarga toshmalar paydo boʻlishidan ikki kun oldin boshlab, toki barcha pufakchalar toʻliq qobiq bilan qoplanib boʻlgunga qadar yuqtirishi mumkin. Bu davr mobaynida bemor bilan muloqotda boʻlgan immuniteti yoʻk shaxslar tezda kasallikni yuqtirib olish ehtimoli yuqori.

Virus taʼsirida organizmda boshlanadigan jarayonlar inkubatsiya davrini boshdan kechiradi. Taʼsir qilish muddati taʼsir etuvchi omillarga qarab oʻn kundan yigirma bir kungacha davom etishi mumkin va shundan soʻng kasallikning birinchi belgilari yuzaga chiqadi.

• Havo orqali yuqish xususiyati
• Bevosita muloqot orqali tarqalishi
• Zararlangan yuzalar orqali yuqishi
• Ikki kun oldindan yuqumli boʻlishi

Kimlarda koʻproq uchraydi

Statistik maʼlumotlarga koʻra, ushbu xastalik holatlarining aksariyati oʻn yoshgacha boʻlgan bolalarda uchraydi. Bolalar bogʻchasi va maktab yoshidagi bolalar oʻrtasida bu infeksiya juda tez tarqalib, butun guruh yoki sinfni qamrab olishi mumkin.

Biroq baʼzi guruhdagi insonlar uchun bu kasallik alohida xavf tugʻdiradi. Xususan, immuniteti zaif boʻlgan shaxslar, hayotining dastlabki haftalaridagi chaqaloqlar, oʻsmirlar va kattalar yuqori xavf guruhiga kiradilar. Ularda kasallik ogʻirroq kechishi mumkin.

Homilador ayollar uchun bu infeksiyani yuqtirib olish katta xavf tugʻdiradi. Xususan, ona uchun viral pnevmoniya kabi ogʻir asoratlarning kelib chiqish ehtimoli yuqori boʻlgani sababli, homiladorlik davrida oʻta ehtiyot boʻlish zarur.

• Oʻn yoshgacha boʻlgan bolalar
• Immuniteti zaif boʻlgan insonlar
• Hayotining ilk haftasidagi chaqaloqlar
• Homilador ayollar va kattalar

Davolash haqida umumiy maʼlumot va xavfsiz yondashuv

Kasallikni davolash jarayonida dori vositalarini tanlashda oʻta ehtiyotkor boʻlish talab etiladi. Bolalar va oʻsmirlarga aspirin yoki tarkibida aspirin boʻlgan mahsulotlarni berish qatʼiyan man etiladi, chunki bu Rey sindromi kabi ogʻir holatlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Shuningdek, yirik sogʻliqni saqlash tashkilotlari ibuprofen preparatini iloji boricha ishlatmaslikni tavsiya qiladilar, chunki uning qoʻllanilishi baʼzi hollarda ogʻir bakteriark infeksiyalarning rivojlanishi bilan bogʻliq boʻlgan.

Har qanday dori vositasini qoʻllashdan oldin shifokor tavsiya qilgan dori vositalaridan foydalanish lozim. Isitma va noqulayliklarni kamaytirish uchun xavfsiz usullardan foydalanish va mutaxassis koʻrsatmalariga amal qilish eng toʻgʻri yoʻl hisoblanadi.

• Aspirin berish qatʼiyan taqiqlanishi
• Ibuprofendan ehtiyot boʻlish zarurligi
• Faqat shifokor tavsiya qilgan dori vositalari
• Rey sindromi xavfining oldini olish

Uyda parvarish qilish qoidalari

Uy sharoitida bemorga toʻgʻri yordam koʻrsatish kasallikning asoratsiz oʻtishiga yordam beradi. Organizm suvsizlanishining oldini olish uchun koʻp miqdorda suyuqlik ichish muhim, tomoq ogʻriganda sovuq ovqatlar yoki muzli shirinliklar yordam berishi mumkin.

Isitma va noqulaylikni boshqarish uchun shifokor tavsiya qilgan paratsetamol vositasidan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Teri qichishishini kamaytirish uchun kalamin losyoni kabi sovutuvchi kremlar, gellar yoki tinchlantiruvchi losyonlar surtiladi.

Salqin vanna qabul qilish va terini qattiq ishqalamasdan, yumshoq qilib quritish tavsiya etiladi. Kuchli qichishishni nazorat qilish uchun dorixonadan ogʻiz orqali qabul qilinadigan antigistamin preparatlari haqida soʻrash mumkin.

• Koʻp miqdorda suyuqlik isteʼmol qilish
• Paratsetamol yordamida isitmani tushirish
• Kalamin losyoni bilan qichishishni kamaytirish
• Salqin vannalar qabul qilish

Oldini olish choralari va tavsiyalar

Kasallikning tarqalishini toʻxtatish uchun bemor barcha toshmalar qobiq bilan qoplanmaguncha uyda qolishi shart. Bu odatda toshmalar birinchi marta paydo boʻlgan vaqtdan boshlab taxminan besh kunlik muddatni oʻz ichiga oladi va maktab, bogʻcha hamda ishga bormaslikni talab etadi.

Infeksiyaning oldini olishdagi eng samarali va yagona ishonchli usul bu emlash hisoblanadi. Rasmiy emlash dasturlari odatda ikki dozadan iborat emlash seriyasini tavsiya qiladi va bu vaksina toʻqson foizdan ortiq samaradorlikka ega.

Emlash bolalarni va kattalarni ushbu xastalikdan ishonchli himoya qiladi hamda uning ogʻir kechishining oldini oladi. Shu sababli, ota-onalar oʻz vaqtida farzandlarini emlatishlari muhim ahamiyat kasb etadi.

• Barcha toshmalar qobiq berguncha uyda qolish
• Taxminan besh kunlik uy rejimi
• Varitsella vaksinasidan foydalanish
• Ikki dozali emlash dasturiga amal qilish

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

• Toshmalar atrofi juda qizil, issiq, shishgan yoki ogʻriqli boʻlib qolsa va ulardan yiring oqsa.
• Bemor nafas olishda qiyinchilik, nafas qisilishi yoki doimiy kuchayib boruvchi yoʻtalni boshdan kechirsa.
• Kuchli uvushish, hushni yoʻqotish, qusish, boʻyin qotishi yoki yurishda qiynalish kabi nevrologik belgilar kuzatilsa.
• Kam yoki umuman siydik chiqarmaslik, oʻta holsizlik yoki ogʻiz qurishi kabi suvsizlanish belgilari paydo boʻlsa.
• Isitma toʻrt kundan ortiq davom etsa yoki juda baland darajaga koʻtarilsa.

Koʻp beriladigan savollar

Suvchechak kasalligi nima sababdan kelib chiqadi?

Bu xastalik varitsella-zoster virusi deb nomlanuvchi infeksion qoʻzgʻatuvchi tufayli kelib chiqadi va juda yuqori yuqumlilik xususiyatiga ega.

Kasallik odatda qancha davom etadi?

Bemorning kasalligi odatda toʻrt kundan yetti kungacha boʻlgan muddat davomida davom etadi va tegishli parvarish talab etiladi.

Virus odamdan odamga qanday yoʻllar bilan tarqaladi?

Infeksiya havo orqali, bevosita muloqot qilish hamda virus yuqqan yuzalarga tegish orqali boshqa odamlarga osonlikcha oʻtadi.

Toshmalar qanday bosqichlar asosida rivojlanadi?

Toshmalar dastlab kichik dogʻlar va doʻmboqchalar shaklida boshlanib, keyin tiniq suyuqlikli pufakchalarga aylanadi va oxirida qobiq berib bitadi.

Nima uchun bolalarga aspirin berish taqiqlanadi?

Aspirin mahsulotlari bolalarda Rey sindromi kabi ogʻir va xavfli asoratlarni keltirib chiqarishi mumkinligi sababli ularga berish qatʼiyan man etiladi.

Xulosa qilib aytganda, suvchechak kasalligi keng tarqalgan boʻlishiga qaramay, uni oʻz vaqtida aniqlash, toʻgʻri parvarish qilish va emlash choralarini koʻrish orqali asoratlarsiz yengib oʻtish mumkin.

Manbalar

1. barnsleyccg.nhs.uk
2. www.nhs.uk
3. wales.nhs.uk

Bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigi va maslahatining oʻrnini bosmaydi.